Dede Korkut, Türk halk edebiyatının en önemli eserlerinden biri olan ve Oğuz Türklerinin yaşam tarzını, inançlarını, gelenek ve göreneklerini anlatan destansı bir eserdir. 15. yüzyılda derlenmiş olan bu eser, aynı zamanda birçok özlü söz ve atasözü içermektedir. Dede Korkut’un özlü sözleri, genellikle hayatın gerçekleri, ahlaki değerler, cesaret, yiğitlik, adalet ve akıl hakkında öğütler verir. İşte Dede Korkut’tan bazı özlü sözler:
1. “Erlik bir kere, ölüm bir kere, şerefsizlik her gün.”
Bu söz, yiğitliğin ve onurlu bir yaşamın önemini vurgular. Bir kez ölünür ve bir kez yiğitlik yapılır, ancak şerefsizlik her gün insanı rahatsız eder.
2. “Akıl yaşta değil baştadır.”
Bilgelik ve akıl, kişinin yaşına değil, tecrübesine ve anlayışına bağlıdır.
3. “Atın iyisine doru, yiğidin iyisine deli derler.”
Cesur ve korkusuz insanlar için kullanılan bir övgüdür. İyi bir atın doru (renkli) olduğu gibi, iyi bir yiğidin de cesur ve gözüpek olduğu anlatılır.
4. “Düşmanın varsa, aklın başında olsun.”
Düşmanlarınız varsa, her zaman akıllı ve uyanık olmanız gerektiğini hatırlatır.
5. “Dünya malı dünyada kalır.”
Dünyevi zenginliklerin geçici olduğunu ve ölümle birlikte geride bırakılacağını ifade eder.
6. “Yiğidin malı meydandadır.”
Cesur ve yiğit insanların malının, yani değerlerinin ve başarılarının herkes tarafından görülebileceği bir yerde olduğunu belirtir.
7. “Söz var iş bitirir, söz var baş yitirir.”
Sözlerin gücüne ve etkisine dikkat çeker. Doğru sözlerle büyük işler başarılabileceği gibi, yanlış sözlerle büyük zararlar da verilebilir.
8. “Bir elin nesi var, iki elin sesi var.”
Birlik ve beraberliğin önemini vurgular. Tek başına yapılan işlerden ziyade, birlikte yapılan işlerin daha güçlü ve etkili olduğunu anlatır.
9. “Kartal yuvasını göstermez.”
Güçlü ve bilge kişilerin, stratejilerini ve planlarını gizli tutmaları gerektiğini ifade eder.
10. “Korkak bezirgan ne kar eder ne zarar.”
Korkak ve cesaretsiz insanların ne kazanç elde edebileceğini ne de kayıp yaşayabileceğini belirtir, çünkü onlar risk almayıp hiçbir şey yapmazlar.
Dede Korkut’un özlü sözleri, yüzyıllar boyunca Türk toplumunun ahlaki ve sosyal değerlerini şekillendirmiş ve günümüzde de hala anlamını koruyan öğütler olarak kabul edilmektedir.